jakinstein-(e)ko iruzkinak http://www.jakinstein.com Fisikako mintegiko webloga Wed, 20 Aug 2008 02:36:49 +0000 http://wordpress.org/?v=2.6 Kontrol sistemak « Teknologia2-(e)k Lan mekanikoa-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/lan-mekanikoa/#comentario-2795 Kontrol sistemak « Teknologia2 Tue, 12 Feb 2008 22:14:17 +0000 http://www.jakinstein.com/2007/04/19/lan-mekanikoa/#comentario-2795 [...] eta kontrolatzea da. Mota asotakoak izan daiteze, baina bi multzo nagusietan biltzen dira: mekanikoak eta [...] [...] eta kontrolatzea da. Mota asotakoak izan daiteze, baina bi multzo nagusietan biltzen dira: mekanikoak eta [...]

]]> jolaus-(e)k Energia mekanikoaren kontserbazio printzipioa-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/energia-mekanikoaren-kontserbazio-printzipioa/#comentario-2792 jolaus Thu, 07 Jun 2007 13:33:21 +0000 http://www.jakinstein.com/2007/05/02/energia-mekanikoaren-kontserbazio-printzipioa/#comentario-2792 Aupa Juan Mari. Bada bai, arrazoia duzu esandako guztian. Nahiko lan izan dut azken urte honetan edukiak igotzen, ariketak gehitzen eta hauetako batzuk ebazten eta apenas erreparatu diot blogaren erabilgarritasun eta irisgarritasunari. Egia da. Horixe da hain zuzen ere, datozen egunetan egiteko asmoa daukadana. Ziurrenik blogaren diseinua goitik behera aldatuko dut, edukietarako sarbidea intuitiboagoa egiten ahaleginduko naiz, autoebaluaketarako froga gehiago igotzeko asmoa daukat (komarenaz gain badaude beste akats txiki batzuk konpondu behar direnak)... Ikusten duzun bezala nahiko lan udararako!! Tira, eskerrik asko iruzkinarengatik. Ilusioa egin dit; denbora asko pasa da gure irakurleetako batek bere iritzia hemen utzi zuenetik. Estimatzen da! :wink: Aupa Juan Mari.

Bada bai, arrazoia duzu esandako guztian. Nahiko lan izan dut azken urte honetan edukiak igotzen, ariketak gehitzen eta hauetako batzuk ebazten eta apenas erreparatu diot blogaren erabilgarritasun eta irisgarritasunari. Egia da. Horixe da hain zuzen ere, datozen egunetan egiteko asmoa daukadana.

Ziurrenik blogaren diseinua goitik behera aldatuko dut, edukietarako sarbidea intuitiboagoa egiten ahaleginduko naiz, autoebaluaketarako froga gehiago igotzeko asmoa daukat (komarenaz gain badaude beste akats txiki batzuk konpondu behar direnak)... Ikusten duzun bezala nahiko lan udararako!!

Tira, eskerrik asko iruzkinarengatik. Ilusioa egin dit; denbora asko pasa da gure irakurleetako batek bere iritzia hemen utzi zuenetik.

Estimatzen da! :wink:

]]> juan mari alberdi-(e)k Energia mekanikoaren kontserbazio printzipioa-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/energia-mekanikoaren-kontserbazio-printzipioa/#comentario-2791 juan mari alberdi Thu, 07 Jun 2007 08:57:24 +0000 http://www.jakinstein.com/2007/05/02/energia-mekanikoaren-kontserbazio-printzipioa/#comentario-2791 Interesgarria iruditu zait. Lehenengo energia mekanikoaren kontserbazioaren lehenengo orria begiratu dut, gero higidura harmonikoaren autoebaluazioa egin dut. Hor arazoak eduki ditut, adibidez koma ez du onartzen, agian azaldu egin beharko zen nola sartu behar diren erantzunak. Gero konturatu naiz eduki dexente dagoela hemen, baina alboko loturetatik joanda, hasierako orritik ez da anzematen barruan dagoena. Eskerrik asko. Interesgarria iruditu zait. Lehenengo energia mekanikoaren kontserbazioaren lehenengo orria begiratu dut, gero higidura harmonikoaren autoebaluazioa egin dut. Hor arazoak eduki ditut, adibidez koma ez du onartzen, agian azaldu egin beharko zen nola sartu behar diren erantzunak.

Gero konturatu naiz eduki dexente dagoela hemen, baina alboko loturetatik joanda, hasierako orritik ez da anzematen barruan dagoena.

Eskerrik asko.

]]> Energia potentzial grabitatorioa at jakinstein-(e)k Energia zinetikoa-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/energia-zinetikoa/#comentario-2690 Energia potentzial grabitatorioa at jakinstein Thu, 26 Apr 2007 13:57:41 +0000 http://www.jakinstein.com/2007/04/26/energia-zinetikoa/#comentario-2690 [...] « Energia zinetikoa [...] [...] « Energia zinetikoa [...]

]]> Lurreko grabitatea. Pisua at jakinstein-(e)k Eremu grabitatorioa: indar eremua-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/eremu-grabitatorioa-indar-eremua/#comentario-2577 Lurreko grabitatea. Pisua at jakinstein Thu, 22 Mar 2007 22:12:41 +0000 http://www.jakinstein.com/2007/01/22/eremu-grabitatorioa-indar-eremua/#comentario-2577 [...] Gorputz baten pisua eremu grabitatorio baten barnean murgilduta egotearen ondorioz agertzen den indarra da. Lurrak sortzen duen eremuaren kasuan, gorputz orok grabitate izeneko azelerazio baten menpe egoten dira, azelerazioa hori Lurraren zentroarekiko gorputza aurkitzen den distantziaren arabera aldatzen delarik. Halere, eguneroko bizitzan topa ditzakegun egoeretan, gorputzek jasaten dituzten distantzia aldaketak lur-gainazaleriko ez dute apenas eraginik grabitatearen balioan. Hori dela eta, lur-gainazalaren inguruan bere balioa konstantea dela onartzen dugu. [...] [...] Gorputz baten pisua eremu grabitatorio baten barnean murgilduta egotearen ondorioz agertzen den indarra da. Lurrak sortzen duen eremuaren kasuan, gorputz orok grabitate izeneko azelerazio baten menpe egoten dira, azelerazioa hori Lurraren zentroarekiko gorputza aurkitzen den distantziaren arabera aldatzen delarik. Halere, eguneroko bizitzan topa ditzakegun egoeretan, gorputzek jasaten dituzten distantzia aldaketak lur-gainazaleriko ez dute apenas eraginik grabitatearen balioan. Hori dela eta, lur-gainazalaren inguruan bere balioa konstantea dela onartzen dugu. [...]

]]> Newton-en lehenengo legea edo inertziaren legea at jakinstein-(e)k Erreferentzi sistema inertzialak-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/erreferentzi-sistema-inertzialak/#comentario-2347 Newton-en lehenengo legea edo inertziaren legea at jakinstein Fri, 23 Feb 2007 10:20:32 +0000 http://www.jakinstein.com/2006/09/15/erreferentzi-sistema-inertzialak/#comentario-2347 [...] ) Indar baten edo gehiagoren eragina jasaten duen m masa duen gorputz baten higidura dinamikoa aztertzeko, jadanik badakigun zerbait berriro ikusi behar dugu: higiduraren izaera erlatiboa. Beraz, erreferentzi sistemei buruz hausnartu behar dugu. [...] [...] ) Indar baten edo gehiagoren eragina jasaten duen m masa duen gorputz baten higidura dinamikoa aztertzeko, jadanik badakigun zerbait berriro ikusi behar dugu: higiduraren izaera erlatiboa. Beraz, erreferentzi sistemei buruz hausnartu behar dugu. [...]

]]> Indarrak eta biraketa-higidura at jakinstein-(e)k Erreferentzi sistema inertzialak-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/erreferentzi-sistema-inertzialak/#comentario-2337 Indarrak eta biraketa-higidura at jakinstein Wed, 21 Feb 2007 18:12:22 +0000 http://www.jakinstein.com/2006/09/15/erreferentzi-sistema-inertzialak/#comentario-2337 [...] Ikasturtearen hasieran ikusi genuen bezala, gorputz zurrunek bi motatako higidurak izan ditzakete: translaziokoa eta ardatz baten inguruko biraketakoa. Horrela, solido zurrunen edozein higidura translazio eta biraketa-higiduren konposizio modura kontsidera daiteke. Honen adibideak dira gurpil baten errodadura higidura edota torloju baten higidura. [...] [...] Ikasturtearen hasieran ikusi genuen bezala, gorputz zurrunek bi motatako higidurak izan ditzakete: translaziokoa eta ardatz baten inguruko biraketakoa. Horrela, solido zurrunen edozein higidura translazio eta biraketa-higiduren konposizio modura kontsidera daiteke. Honen adibideak dira gurpil baten errodadura higidura edota torloju baten higidura. [...]

]]> jinetajan » Blog Archive » Quasarrak-(e)k Eremu grabitatorioa: indar eremua-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/eremu-grabitatorioa-indar-eremua/#comentario-2298 jinetajan » Blog Archive » Quasarrak Thu, 15 Feb 2007 08:23:29 +0000 http://www.jakinstein.com/2007/01/22/eremu-grabitatorioa-indar-eremua/#comentario-2298 [...] Askoren galdera izango da zer den quasar bat. Lehenik esan, termino hau ulertzeko eremu kosmikoan pentsatzen hasi behar dugula. Kokatu ondoren esan dezagun, quasarra, masa handiko gune disdiratsua da, erdian zulo beltz bat du eta inguruko izarrak irensten ditu. Galaxien batez bestekoa baino txikiagoak dira eta askoz argitsuagoak. Inguruko galaxiak baino askoz urrunago daude gugandik. Zenbait astronomoren arabera, quasar baten energiaren jatorria zulo beltz baten grabitazio-eremuan konprimatutako gasa izan daiteke. [...] [...] Askoren galdera izango da zer den quasar bat. Lehenik esan, termino hau ulertzeko eremu kosmikoan pentsatzen hasi behar dugula. Kokatu ondoren esan dezagun, quasarra, masa handiko gune disdiratsua da, erdian zulo beltz bat du eta inguruko izarrak irensten ditu. Galaxien batez bestekoa baino txikiagoak dira eta askoz argitsuagoak. Inguruko galaxiak baino askoz urrunago daude gugandik. Zenbait astronomoren arabera, quasar baten energiaren jatorria zulo beltz baten grabitazio-eremuan konprimatutako gasa izan daiteke. [...]

]]> xaraña-(e)k FISIO erreakzioa: ENERGIA NUKLEARRAren eragilea-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/fisio-erreakzioa-energia-nuklearraren-eragilea/#comentario-486 xaraña Mon, 02 Oct 2006 08:48:56 +0000 http://www.jakinstein.com/2006/05/16/fisio-erreakzioa-energia-nuklearraren-eragilea/#comentario-486 Aupa, assar. Aldez aurretik barkamena eskatu nahi nizuke horrenbeste itxarotarazteagatik. Opor ederrak izan ditut aurten! Heldu diezaiogun, bada, berriztagarritasunaren kuestioari; zuk zeuk deduzitzen duzun bezala, FUSIO erreakzioaz hitz egiten dut artikuluan energia iturri berriztagarrien inguruan nabilenean. Fusiorako ura baino ez da behar, eta pentsa zenbat eta zenbat deuterio eta tritio atomo eskura ditzakegun gure planetan bertan. Praktikoki agortezina! Baina, noski, oraindik ez da lortu fusioa modu kontrolatuan ematea. Fusio erreakzioa amets bat da oraindik. Azken finean, "modu egokian garatuz gero" horretan dago gakoa: "modu egoki" hori fusio erreakzio kontrolatuaren baliokide da. Ados nago zurekin energia nuklearra (fisio erreakzioaren ondoriozkoa zehazki esanda) berriztagarria ez dela esaten duzunean. Zuk diozun bezala uranioa kantitate mugatuan dugu Lurrean, beraz, beharbada ez naiz oso ondo azaldu "energia nuklearra praktikoki agortezina" dela diodanean. Hala ere, ados egongo zara nirekin uranioa petrolioa edo ikatza baino "agortezinagoa" dela esaten badut. Demagun bi Lur planeta ditugula: batean ikatza eta petrolioa baino ez dira erretzen energia lortzeko eta bestean uranioaren fisioaz baliatzen dira energia lortzeko. Zein planetak iraungo luke gehien energiaz hornituta? Bigarrenak, noski. Askoz ere gehiago iraungo luke. Izan ere, uranio kilo batek 50.000 kg ikatzek bezainbeste energia elektrikorako ematen du. Badakit uranioa ikatza baino askoz ere kutsagarriagoa dela, baina berriztagarritasunaren inguruan soilik zentratuz esan daiteke uranioa ikatza baino iraunkorragoa dela, biak berriztaezinak badira ere. Gainera, plutonioa uranioaren elementu eratorria da, uranioari fisioa eraginez lortua, beraz, nolabaiteko "birziklatzeko gaitasuna" ere badu uranioak. Noski, egia da uranio 235 isotopo hori ere ez dela oso ugaria naturan, baina birziklatzeko gaitasun hori eta hain kantitate txikitan horrenbeste energia ekoizteko ahalmen hori kontuan hartuta, uranioa beste edozein erregai fosil baino iraunkorragoa dela esango nuke. Espero dut honek berriztagarritasunaren inguruko zure zalantzak argitzeko balio izatea. Aupa, assar.

Aldez aurretik barkamena eskatu nahi nizuke horrenbeste itxarotarazteagatik. Opor ederrak izan ditut aurten!

Heldu diezaiogun, bada, berriztagarritasunaren kuestioari; zuk zeuk deduzitzen duzun bezala, FUSIO erreakzioaz hitz egiten dut artikuluan energia iturri berriztagarrien inguruan nabilenean. Fusiorako ura baino ez da behar, eta pentsa zenbat eta zenbat deuterio eta tritio atomo eskura ditzakegun gure planetan bertan. Praktikoki agortezina! Baina, noski, oraindik ez da lortu fusioa modu kontrolatuan ematea. Fusio erreakzioa amets bat da oraindik. Azken finean, «modu egokian garatuz gero» horretan dago gakoa: «modu egoki» hori fusio erreakzio kontrolatuaren baliokide da.

Ados nago zurekin energia nuklearra (fisio erreakzioaren ondoriozkoa zehazki esanda) berriztagarria ez dela esaten duzunean. Zuk diozun bezala uranioa kantitate mugatuan dugu Lurrean, beraz, beharbada ez naiz oso ondo azaldu «energia nuklearra praktikoki agortezina» dela diodanean. Hala ere, ados egongo zara nirekin uranioa petrolioa edo ikatza baino «agortezinagoa» dela esaten badut. Demagun bi Lur planeta ditugula: batean ikatza eta petrolioa baino ez dira erretzen energia lortzeko eta bestean uranioaren fisioaz baliatzen dira energia lortzeko. Zein planetak iraungo luke gehien energiaz hornituta? Bigarrenak, noski. Askoz ere gehiago iraungo luke. Izan ere, uranio kilo batek 50.000 kg ikatzek bezainbeste energia elektrikorako ematen du. Badakit uranioa ikatza baino askoz ere kutsagarriagoa dela, baina berriztagarritasunaren inguruan soilik zentratuz esan daiteke uranioa ikatza baino iraunkorragoa dela, biak berriztaezinak badira ere. Gainera, plutonioa uranioaren elementu eratorria da, uranioari fisioa eraginez lortua, beraz, nolabaiteko «birziklatzeko gaitasuna» ere badu uranioak. Noski, egia da uranio 235 isotopo hori ere ez dela oso ugaria naturan, baina birziklatzeko gaitasun hori eta hain kantitate txikitan horrenbeste energia ekoizteko ahalmen hori kontuan hartuta, uranioa beste edozein erregai fosil baino iraunkorragoa dela esango nuke.

Espero dut honek berriztagarritasunaren inguruko zure zalantzak argitzeko balio izatea.

]]> assar-(e)k FISIO erreakzioa: ENERGIA NUKLEARRAren eragilea-(r)i buruz egindako iruzkinak http://www.jakinstein.com/fisio-erreakzioa-energia-nuklearraren-eragilea/#comentario-325 assar Fri, 25 Aug 2006 11:11:33 +0000 http://www.jakinstein.com/2006/05/16/fisio-erreakzioa-energia-nuklearraren-eragilea/#comentario-325 Aupa,Aizu, artikuluaren hasieran diozu "Energia nuklearra... energia iturri ia berriztagarria delako, hots, praktikoki agortezina delako..". Baina gero diozu "...energia iturri ez-berriztagarritzat har dezakegu uranioa...", eta beste erregai nuklearra, plutonioa alegia, uranioaren fisiotik eratorritakoa dela (beraz, uranioa amaitzen denean plutonioa ere amaituko da).Hortaz, energia nuklearra praktikoki agortezina dela diozunean, fusio nuklearraz ari al zara? Baina, zuk diozun bezala, fusioa oraindik ezin da erabili energia iturri bezala...Bestalde, ez dut uste egokia denik esatea energia nuklearra berriztagarria dela (ezta "ia" berriztagarria dela). Energia berriztagarriak ziklo baten parte dira, gizakiaren eskalan neurtuz: zuhaitz bat landatzen duzu, zuhaitza hazi egiten da, moztu, egurra egin eta erre egiten duzu, eta ondoren berriro beste zuhaitz bat landatzen duzu. Miloika urteak kontuan hartuz, petrolioa ere berriztagarria litzateke...Asier Sarasua Garmendia. Aupa,Aizu, artikuluaren hasieran diozu "Energia nuklearra... energia iturri ia berriztagarria delako, hots, praktikoki agortezina delako..". Baina gero diozu "...energia iturri ez-berriztagarritzat har dezakegu uranioa...", eta beste erregai nuklearra, plutonioa alegia, uranioaren fisiotik eratorritakoa dela (beraz, uranioa amaitzen denean plutonioa ere amaituko da).Hortaz, energia nuklearra praktikoki agortezina dela diozunean, fusio nuklearraz ari al zara? Baina, zuk diozun bezala, fusioa oraindik ezin da erabili energia iturri bezala...Bestalde, ez dut uste egokia denik esatea energia nuklearra berriztagarria dela (ezta "ia" berriztagarria dela). Energia berriztagarriak ziklo baten parte dira, gizakiaren eskalan neurtuz: zuhaitz bat landatzen duzu, zuhaitza hazi egiten da, moztu, egurra egin eta erre egiten duzu, eta ondoren berriro beste zuhaitz bat landatzen duzu. Miloika urteak kontuan hartuz, petrolioa ere berriztagarria litzateke...Asier Sarasua Garmendia.

]]>